Camilo José Vergara uchwycił aparatem “Nową normalność”

61-27 Roosevelt Avenue, Queens, NY (25.04.2020, cykl "Nowa normalność"), fot. Camilo José Vergara
61-27 Roosevelt Avenue, Queens, NY (25.04.2020, cykl "Nowa normalność"), fot. Camilo José Vergara
Waszyngtońskie National Building Museum oraz Elihu Rubin – profesor architektury i urbanistyki z Uniwersytetu Yale przygotowali wystawę zdjęć uznanego dokumentalisty Camilo José Vergary, by pokazać, jak pandemia zmieniła nasz świat. Oczywiście prace można zobaczyć bez wychodzenia z domu.

O tegorocznej pandemii powiedziano i napisano już chyba wszystko. Mimo że sytuacja epidemiologiczna nadal jest trudna – w wielu miejscach koronawirus wciąż zbiera żniwo, w niektórych dopiero zaczyna – zdajemy się zapominać o tym, jak doświadczyły nas ostatnie miesiące. W Polsce, gdzie pandemia wydaje się opanowana, życie od kilku tygodni wraca do normy. Te doświadczenia pozostaną jednak z nami – ich globalny wydźwięk stanie się natomiast materiałem dla grona badaczy. Właśnie tak należy podchodzić do prac, które Camilo José Vergara przekazał waszyngtońskiemu National Building Museum.

“Nowa normalność” pokazuje rzeczy, które mogły nam umknąć

82nd Street at Roosevelt Avenue, Queens, NY (25.04.2020, cykl "Nowa normalność"), fot. Camilo José Vergara
82nd Street at Roosevelt Avenue, Queens, NY (25.04.2020, cykl “Nowa normalność”), fot. Camilo José Vergara

Camilo José Vergara to pochodzący z Chile, ale od dekad związany z Nowym Jorkiem dokumentalista, parający się pisarstwem oraz fotografią. Choć jego działalność traktowana jest jako sztuka, poruszana na zdjęciach i w tekstach tematyka czynią go kimś więcej niż artystką. To działacz społeczny w pełnym znaczeniu tego miana, zresztą z wykształcenia jest socjologiem. Od początku kariery, sięgającej lat 70. XX wieku, głównym tematem jego prac jest ludzka egzystencja. Vergara przemierzył Amerykę wzdłuż i wszerz, dając głos osobom pomijanym w mediach głównego nurtu czy nawet prywatnych rozmowach zwykłych Amerykanów.

Skupiając się na najbiedniejszych warstwach społecznych; tym jak żyją i jak radzą sobie w konfrontacji z codziennością; Vergara zapracował na porównania do Jacoba Riisa – słynnego demaskatora z przełomu XIX i XX wieku, który wraz z innym publicystami, pisarzami i fotografikami odzierali amerykański system polityczny, społeczny i obyczajowy z idealistycznych sloganów, uwidaczniając nieprawidłowości. Współczesny demaskator za swą działalność został zresztą nagrodzony czy to prestiżowym stypendium MacArthura (2002), czy też przyznawanym przez prezydenta Stanów Zjednoczonych National Humanities Medal (2013).

Woodside Subway Station at 61st Street in Queens, NY (29.04.2020, cykl "Nowa normalność"), fot. Camilo José Vergara
Woodside Subway Station at 61st Street in Queens, NY (29.04.2020, cykl “Nowa normalność”), fot. Camilo José Vergara

Także dokumentując ostatnie wydarzenia, Camilo José Vergara nie kierował obiektywu na to, czego sami doświadczyliśmy. W Nowym Jorku odwiedził Harlem, Brooklyn, Queens i Bronx; udał się też do Newark w New Jersey oraz kalifornijskich Oakland i Richmond. Wszędzie tam dał przemówić ulicy – temu, jak miasta opustoszały, temu, jak w nowych realiach odnalazły się zubożałe społeczności. Jak najbiedniejsi musieli się zaadaptować, by nie zachorować, a przy tym zapewnić sobie ekonomiczne przetrwanie.

East 147th Street toward Willis Avenue, Bronx, NY (05.06.2020, cykl "Nowa normalność"), fot. Camilo José Vergara
East 147th Street toward Willis Avenue, Bronx, NY (05.06.2020, cykl “Nowa normalność”), fot. Camilo José Vergara

Pełny tytuł wystawy, na którą składa się siedemdziesiąt jeden prac, brzmi “Dokumentowanie rozdroży: nowa normalność”. Mamy tu oczywiście do czynienia z pewną metaforą – tytułowe rozdroża to nie tylko życiowe rozterki czy faktyczne rozwidlenia ulic. Camilo José Vergara z tym drugim aspektem połączył występowanie pewnych grup społecznych. Można więc powiedzieć, że miał na myśli szemrane dzielnice. W wielu tego typu miejscach śmiertelność na skutek COVID-19 była nawet dziesięciokrotnie wyższa niż uśrednione wyniki w Stanach Zjednoczonych.

Ze względu na tematykę seria Vergary jest głosem nie tyle w ramach sztuki współczesnej, ile stanowi manifest filozoficzno-egzystencjalny. Wystawa ma oczywiście formę online – każdy może obejrzeć prace na stronie National Building Museum. “Documenting Crossroads: The New Normal” powstała we współpracy z Elihu Rubinem – profesorem architektury i urbanistyki na Uniwersytecie Yale. W ramach manifestu, niejako zastępującego możliwość porozmawiania z autorem podczas wernisażu, zdjęciom towarzyszą dokładne opisy sytuacji oraz dwa dłuższe wystąpienia. Zarówno Camilo José Vergara, jak i Elihu Rubin dzielą się w nich swoimi przemyśleniami, zestawiając fakty i rzeczowe omówienie podłoża problemu.

253 West 125th Street, Harlem, New York, NY (03.06.2020, cykl "Nowa normalność"), fot. Camilo José Vergara
253 West 125th Street, Harlem, New York, NY (03.06.2020, cykl “Nowa normalność”), fot. Camilo José Vergara
Autor artykułu
More from Damian Halik

Wiemy, który utwór Radiohead jest najsmutniejszy!

Powiedzieć, że utwory Radiohead są smutne, to jak nie powiedzieć niczego. Zespół...
Czytaj wiecej