Gdzie kończy się, a gdzie zaczyna CANNUBI?

Cannubi
Cannubi
„Wino królów i król win”, tak powiadają o słodkich Tokajach Aszú, lecz również taki przydomek otrzymało jedno z najszlachetniejszych włoskich win, jakim jest Barolo. To, wielkie wino z Piemontu, wytwarzane ze szczepu Nebbiolo, wzięło swoją nazwę od małego miasteczka, zlokalizowanego w samym centrum winiarskiego regionu.

Zamieszkałe przez około 700 mieszkańców Barolo, znajduje się piętnaście kilometrów na południe od Alby, miasta znanego na całym świecie, za sprawą produkowanej od 1946 roku, Nutelli. Małe urocze Barolo, zwane z celtyckiego “bas reul” – niskie miejsce, okalane jest zewsząd wzgórzami porośniętymi winnicami, będąc tym samym, sercem produkcji wina o tej samej nazwie.

Miasteczko Barolo
Miasteczko Barolo

Nadany ministerialnym dekretem w sierpniu 1933 roku, oraz opublikowany w Dzienniku Ustaw w dniu 12 października 1933 roku, zaewidencjonowany obszar pochodzenia winogron używanych do produkcji Barolo, obejmował cały teren gminy Barolo, Castiglione Falleto, Monforte d’Alba, część gminy Monforte d’Alba, Novello, La Morrę, Verduno, Grinzane Cavour, Diano d’Alba, Cherasco i Roddi w prowincji Cuneo. Lecz ostatecznie granice strefy zostały uszczegółowione dopiero w 1966 roku, włączając dodatkowo Serralungę d’Alba,

Jednakże historia wina Barolo sięga znacznie wcześniej!. O samych początkach powstania Barolo przeczytać można w artykule Barolo – Duma Piemontu (https://exumag.com/barolo-duma-piemontu/). I choć tradycja wytwarzania „wina królów i króla win” sięga połowy XIX wieku, to dopiero przełom XX i XXI wieku przyniósł Barolo światową sławę. Do lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku wino to było dość mało znane na świecie, a większość produkcji dystrybuowana była lokalnie lub tylko na terenie Włoch. Produkowane ze szczepu Nebbiolo, wino Barolo, pochodzi z zaledwie 2000 hektarów (dane z 2013r) winnic zlokalizowanych w strefie Barolo.

Podstawowymi winami Barolo, są wina produkowane i sygnowane oznaczeniem Barolo del Comune di Barolo, Barolo del comune di Serralunga, itd, co oznacza, iż grona przeznaczone do produkcji win zostały zebrane w danym apeacyjnym regionie, bez wskazania konkretnego miejsca zbiorów. Jednak najbardziej prestiżowe wina powstają z gron zbieranych z pojedyńczych parceli. Należą do nich najlepsze siedliska (terroir) w regionie, których grona dają najszlachetniejsze wina. I tak można by wymieniać prawie w nieskończoność, ale można przytoczyć choćby kilka: Bricco Boschis, Bricco Rocche w okolicach Castiglione Faletto, Brunate, Rocche dell’Annunziata na stokach La Morry, Vigna Rionda, Parafrada na zachód od Serralungi d’Alba oraz Cerequio, Brunate, Bussia, Le Coste, Cannubi w okolicach samego Barolo.

Barolo Cannubi
Barolo Cannubi

Jednak najbardziej rozpoznawalnym w całym regionie Barolo, jest wzgórze Cannubi (Canubbio, Cannubbio) zlokalizowane na północ od miasteczka Barolo, które swoim areałem zajmuje łączną powierzchnię 46,8 hektara, „dzieląc” je na poszczególne siedliska: Cannubi – 19,53 ha, Cannubi Muscatel – 6,24 ha, Cannubi Boshis (tzw. Monghisolfo) – 12,41 ha, Cannubi Valletta – 6,24 ha oraz Cannubi San Lorenzo obejmujące swoją powierzchnią 2,38 ha. 

„Cannubi to historyczna nazwa winnic okalających miasteczko Barolo. Pierwsze wzmianki można znaleźć w księgach z początków XVIII w, najstarsza butelka z etykietą Cannubi  pochodzi z 1752r, natomiast pierwsze Barolo Cannubi (Cannubio) powstało w 1859r, i ta słynna dziś butelka znajduje się w piwnicach Marchesi di Barolo. Data ta uznawana jest za początek powstania Barolo.”

Barolo-First-bottle
Barolo-First-bottle

Samo Cannubi jest częścią wzgórza o powierzchni 19,53 ha, którego gleba, wysokość uprawy oraz nasłonecznienie, uosabia wielki terroir. Teren ten, podzielony jest pomiędzy jedenastu producentów (19 właścicieli winnic), którzy z małych parceli produkują najlepsze Barolo w całym Piemoncie – sygnowane na etykiecie „Cannubi”.

I nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie pewien 21-letni spór, który otarł się o sądy, a ostatecznie zakończył Wyrokiem Sądu Kasacyjnego w dniu 17 listopada 2016.

Ale zacznijmy od początku.

Początek sporu datuje się na rok 1995, kiedy to na prośbę Konsorcjum, Komuna Barolo zidentyfikowała granice winnic. W ewidencji winnic znalazło się również Cannubi. Wina wytwarzane w tamtym okresie, już po wejściu w życie ewidencji granic, poza nazwą Barolo były sygnowane nazwami poszczególnych działek, i tak powstały: Barolo Cannubi, Barolo Cannubi Muscatel, Barolo Cannubi Boschis, Barolo Cannubi Valletta i Barolo Cannubi San Lorenzo.

mowse.blogspot.com
mowse.blogspot.com

Źródło: mowse.blogspot.com

Ktoś może spytać, gdzie narodził się spór? Otóż spór narodził się kiedy właściciel Marchesi di Barolo „Marchesi di Barolo – największa winnica w Barolo (BTS 1,6 miliona), której tradycje sięgają połowy XIX wieku, w której to wyprodukowano pierwsze na świecie – 1859 –Barolo”, zakwestionował podział działek przez gminę. Dążył on do tego, aby niezależenie z której z powyższych działek pochodziły grona – Wino sprzedawane na rynku sygnowane było tylko i wyłącznie nazwą Cannubi. Tu można się na chwilkę zatrzymać i zastanowić, czy zakwestionowanie miało charakter historyczny, czy też biznesowy. Za pierwszym argumentem przemawia to, iż pierwsze roczniki Barolo, a w zasadzie grona do wytworzenia wina pochodziły właśnie z całego wzgórza (a zarazem jest to historyczny region z długimi tradycjami). Drugi argument natomiast jest dużo prostszy, nazwa położonego w środkowej części wzgórza, czyni ten teren najbardziej prestiżowym, co ma znaczący wpływ na cenę wyprodukowanego wina.

„Większość ludzi ze starszego pokolenia mówi, że Cannubi storico rozciągało się jedynie po środku wzgórza „od cmentarza po lasek laskowy”, ale już na początku XX w., o czym świadczą gazety z tamtego okresu, nazwa Cannubi odnosiła się w mowie potocznej do całości wzgórza.”

Ewa Wieleżyńska

Uzupełniając dodać też należy, iż Marchesi di Barolo nie posiada praktycznie swoich parceli na Działce Cannubi. Faktem jest, iż od czasu, kiedy Ernesto Abbona rozstał się ze swoim wspólnikiem Piero Scarzello, posiadał grona z centralnej części Cannubi, jednakże dążenie do zjednoczenia nazwy mogło również wynikać z tego, że Marchesi di Barolo posiada tylko duże parcele na działce Cannubi Muscatel (równie dobrej, lecz mniej prestiżowej), a co za tym idzie, namaszczenie całego wzgórza jednolitą nazwą dałoby możliwość sygnowania swoich butelek marką Cannubi.

Komitet Narodowy Cesarstwa Rzymskiego, z uwagi na szczególny charakter sprawy, podważył poruszany temat. Powołany zarząd i zaproponował nawet spotkanie wszystkich właścicieli okalających winnicami Barolo w celu debaty i formalnego głosowania. Trudno jest uwierzyć, iż były tylko dwa głosy przeciw.

Kolejnym etapem w całym sporze jest data 30 września 2010r, kiedy to zostaje uchwalony przez Ministero delle Politiche Agricole Alimentari e Forestali (MIPAAF), dekret, którego treść rozszerza granice Cannubi z 19,53 do 46,8 ha, w których skład wchodzą: Cannubi, Cannubi Moscatel, Cannubi Boschis, Cannubi Valletta oraz Cannubi San Lorenzo. Od tego momentu co ważne, niezależnie z której z powyższych części wzgórza pochodzą grona Nebbiolo, wina Barolo mogą być sygnowane nazwą tylko „Cannubi” bez wskazania konkretnej działki, z której zostały zebrane owoce.

Barolo Borgogno
Barolo Borgogno

„Nazwa Cannubi (Canubbio) była zawsze w historycznej świadomości winiarzy, jako teren w pewnej części wzgórza”

Kilka miesięcy później jedenastu producentów posiadających parcele na działce Cannubi wnosi skargę do Tribunali Amministrativi Regionali (TRA), z wnioskiem o unieważnienie dekretu i powrót do pierwotnych praw z 1995r. Strony składają pisma procesowe, dostarczają dokumenty potwierdzające ich racje. Jedni odnoszą się do historii, gdzie grona z całego wzgórza były sprzedawane na rynku jako zwykłe Cannubi, drudzy natomiast tłumaczą, że wprowadzone dekretem prawo będzie niekorzystnie wpływało na odczucia konsumentów, nie podważając oczywiście jakości win z pozostałych działek.

Po wielu miesiącach „przepychanek”, w dniu 4 czerwca 2012r, zostaje wydany przez Tribunali Amministrativi Regionali (TRA) wyrok, anulujący poprzedni Dekret 2010r, wydany przez Ministero delle Politiche Agricole Alimentari e Forestali (MIPAAF). Zgodnie tym wyrokiem, każde Barolo wyprodukowane z gron pochodzących z poszczególnych parceli, musi być sygnowane jej nazwą: Cannubi, Cannubi Moscatel, Cannubi Boschis, Cannubi Valletta oraz Cannubi San Lorenzo.

Co za tym idzie, Cannubi powróciło do dawnej, pierwotnej (lub też nie) powierzchni 19,53 ha.

P.S. Anonimowe źródła donosiły, iż temat ten będzie jeszcze przez jakiś czas krążył wokół nas, ponieważ jedna ze stron nie złożyła jeszcze rękawic.

Tak też się stało. Temat ten nie zakończył się na dacie 4 czerwca 2012r. Po ogłoszeniu decyzji przez (TRA), Ministerstwo Rolnictwa odwołało się od decyzji do Sądu Najwyższego w Rzymie, który po kolejnym rozpatrzeniu sprawy, przyznał jednak, iż nazwa „Cannubi” od dnia 3 października 2013 przynależeć może do 46,8 ha zlokalizowanych na całym Cannubi Hill.

Ostatecznie 22-letni spór zakończył się 17 listopada 2016r – Wyrokiem Sądu Kasacyjnego, który podtrzymał decyzję Ministerstwa Rolnictwa, wskazując, iż wina pochodzące z gron zebranych z całego wzgórza, mogą nosić nazwę Cannubi z prawem wykorzystania przypisu konkretnej części wzgórza (Cannubi Muscatel, Cannubi Boschis, Cannubi Valletta, Cannubi San Lorenzo). Czy jest to dobre, czy jest to czytelne? Niektórzy twierdzą, że tak! Inni natomiast mają mieszane uczucia. Ale są również tacy, którzy nigdy się z tym nie zgodzą. Z jednej strony stoi za nimi historia, rodzinne ziemie i wartość ich plonów, z drugiej jednak strony, jeśli nie wiadomo o co chodzi, to z pewnością chodzi o pieniądze!.

Niezależnie od tego, czy jest to Barolo del Comune di Barolo, Barolo del Comune di Serralunga, Barolo Riserva, Barolo Cannubi, czy Barolo Cannubi Boschis, warto sięgnąć po wino, które potrafi uwieść, zaskoczyć, wyznaczyć pewne trendy, albo po prostu smakować…

Autor artykułu
More from Olaf Kuziemka

Wina kolekcjonerskie (rocznikowe) – kupować, nie kupować…

„Wino im starsze, tym lepsze”. Nie ma nic bardziej mylnego! Szacuje się,...
Czytaj wiecej