Nowe technologie to możliwości, ale i problemy. Jak sobie z nimi radzić?

Zbyt długi czas pracy i nadwyrężenie wzroku mogą prowadzić do astenopii, fot. bcmone.com
Astenopia, nadwaga, krótkowzroczność, problemy z koncentracją czy rozróżnieniem informacji prawdziwych od fałszywych. Coraz więcej osób zbyt dużo czasu spędza przed ekranem i pada ofiarą nadużywania technologii lub jej nieumiejętnego wykorzystywania.

Rozwój technologiczny nigdy nie był tak szybki, jak obecnie, co oczywiście stwarza mnóstwo możliwości – zarówno dla najmłodszych, jak i najstarszych. Społeczeństwo czerpie z niego garściami, ale nie oznacza to, że technologia stwarza świat utopijny, w którym nic nas to nie kosztuje. W nadmiarze lub niewłaściwych rękach, jak wszystko inne, ona także może powodować pewne problemy.

Problemy ze wzrokiem

Problemy ze wzrokiem, Pixabay
Fot. Pixabay

To chyba najbardziej oczywiste problemy, bez wątpienia będące skutkiem naszego uzależnienia od technologii i zbyt długiego czasu, jaki spędzamy wpatrzeni w monitory i telefony. Do 2050 roku ponad połowa ludzi na świecie będzie krótkowzroczna – wynika z danych WHO. Groźby i ostrzeżenia pokolenia naszych rodziców i dziadków, dotyczące nadmiernego wpatrywania w monitory, nie były zatem tylko czczymi pogróżkami. Faktycznie, chociaż poważniejsze anomalie i utrata wzroku z tego powodu są raczej niemożliwe, to coraz częściej osoby młode muszą nosić okulary ze szkłami minusowymi.

Co ciekawe, można przeciwdziałać zmianom, jakie zachodzą w naszych oczach. Należy podczas pracy z komputerem zadbać o odpowiednio często planowane przerwy, a także stosowanie zasady 10/10/10. Patrzenie co 10 minut przez 10 sekund na przedmiot położony w odległości 10 metrów od nas. Oprócz tego istotne jest świadome, regularne mruganie, dzięki któremu nasze oczy mają większą szansę uniknąć opisywanych problemów. Utrzymanie takiego reżimu i pamiętanie o tym nie jest jednak takie proste. Warto też pamiętać, że czasem krótkowzroczność może być także odziedziczona genetycznie.

Do tego koniecznie musimy zadbać o odpowiednie oświetlenie. Ciemność także zmusza oko do wytężonej pracy. Złe oświetlenie i zmuszanie wzroku oraz umysłu do zbyt ciężkiej pracy w takich okolicznościach może natomiast wywołać astenopię. Objawiać się ona będzie bólami głowy, bólami brzucha, nudnościami, mdłościami, bólami oczu, łzawieniem i trudnościami w skupieniu uwagi. W takim przypadku potrzebujemy zdecydowanie dłuższej przerwy.

Podobnie jak wady wzroku, galopującym problemem cywilizacyjnym jest nadwaga

Dieta, Michal Jarmoluk, Pixabay
Fot. Michal Jarmoluk/Pixabay

Znów warto sięgnąć do danych WHO. Wynika z nich, że zbyt wysoką masę ciała mają blisko dwa miliardy ludzi na całym świecie. Każdego roku może przyczyniać się to do blisko trzech milionów zgonów. W ciągu ostatnich czterdziestu lat liczba osób otyłych w populacji zwiększyła się natomiast prawie trzykrotnie. W Polsce tendencja jest podobna jak na całym świecie. Mamy coraz więcej osób otyłych. Z czego to wynika?

Po pierwsze, jeszcze nie tak dawno po pracy biurowej ludzie odprężali się chętniej poprzez sport i wysiłek fizyczny. Abstrahując od pandemii, dziś możliwości relaksu daje również technologia. Dostępność gier czy filmów umożliwia nam spędzenie tego czasu na kanapie. Kolejną przyczyną jest ogromna dostępność jedzenia typu fast foody, przekąsek oraz tłustego i kalorycznego jedzenia. Co więcej, jest ono coraz tańsze. Ludzie częściej więc podjadają i kupują gotową, wysoce przetworzoną żywność. W ten sposób dostarczają organizmowi większą ilość kalorii, niż spalają, a dieta jest mniej zbilansowana. Mniej czasu poświęca się także na gotowanie, przez co rzadziej jemy świeże warzywa owoce.

Ludzie nie radzą sobie także z szumem informacyjnym

Fake News, Wikipedia
Jak sprawdzić, czy to nie fake news? Źródło: Wikipedia

Mówi się, że nigdy w historii ludzkości tak duży procent populacji nie posiadał umiejętności czytania, pisania, liczenia oraz segregowania danych i informacji. Nowe media przyspieszyły jednak znacznie bardziej niż rozwój tych umiejętności. Obecnie jesteśmy zalewani ogromną ilością informacji z całego świata, a ludzie coraz chętniej przyswajają krótkie informacje, opatrzone obrazkiem czy filmem, niż sięgają po dłuższy, analityczny tekst. Ludzkość weszła w epokę postpiśmienną, stąd tak duża popularność portali typu TikTok, Instagram czy Twitter.

Niestety dostęp do tak wielu źródeł także powoduje problemy, niejako przytłaczając odbiorców, ale też usypiając ich czujność. Z tego powodu znacząca część osób w ogóle nie weryfikuje pozyskanych informacji. Co więcej, bez sprawdzenia innych źródeł, często podaje dalej niesprawdzone informacje, bądź celowo generuje fake newsy. Takie działania, prowadzone instytucjonalnie, mają już nawet swoją nazwę: wojna hybrydowa. Najczęściej mówi się tak o działaniach Rosji.

Cyberprzestępczość, przekazywanie wrażliwych danych o użytkownikach albo rozprzestrzenianie teorii spiskowych, jak choćby chipy w szczepionkach czy negacja zmiany klimatu, to rzeczy dziś powszechne. Tak działają osoby, które próbują na zlecenie siać panikę czy chaos, pozwalający zleceniodawcy manipulować wieloma czynnikami – chociażby ekonomicznymi. Rynki walutowe, giełda czy ceny surowców mogą bowiem zmieniać się w zależności od reakcji społeczeństwa na przekazywane informacje – także te nieprawdziwe.

Coraz młodsze osoby mają również problemy z uzależnieniem i izolacją

problemy z koncentracją, networkdepot.com
Zbyt długi czas spędzany przed komputerem często powoduje problemy z koncentracją, fot. networkdepot.com

Już kilkuletnie dzieci rozpoczynają swoją przygodę z tabletami, smartfonami, komputerami i konsolami do gier. Z jednej strony pozwala im to szybciej i wcześniej się rozwijać. Przyspiesza to naukę czytania, liczenia, opanowanie podstaw obcego języka i zwiększenie refleksu. Z drugiej jednak, jeżeli rodzic nie będzie umiejętnie wprowadzał narzędzi i ograniczał czasowo ich używania przez dziecko, jak pokazują badania, łatwiej w przyszłości uzależniają się od Internetu. Następstwem są natomiast coraz częstsze problemy z koncentracją. Te zaś powodują nieumiejętność skupienia na czytaniu, robieniu zadania czy nawet obejrzeniu filmu – z powodu ciągłego sięgania po telefon.

Takie osoby znacznie mniej chętnie nawiązują też relacje z rówieśnikami poza Internetem. Co ciekawe, pierwszym krajem, który uznał uzależnienie za jednostkę chorobową, były Chiny. Jak to jednak bywa w państwach totalitarnych, osoby, u których stwierdzono takie problemy, zamykane były w ośrodkach z reżimem militarnym i reedukowane. Takim osobom znacznie bardziej potrzebne są natomiast pomoc psychologa oraz stopniowe ograniczanie korzystania z uzależniającego medium lub urządzenia.

Problemy związane z rozwojem technologicznym coraz częściej przedstawiane są także w serialach wielkich platform streamingowych. Przykładami mogą być takie produkcje jak “Black Mirror” czy “Westworld”. Co prawda ich fabuły wynikają z działalności człowieka, jednak nie ma wątpliwości, że można odbierać je jako przestrogi na przyszłość.

To właśnie umiejętne korzystanie z nowych technologii czyni je bowiem użytecznymi, ale niewiele trzeba, by sytuacja odwróciła się o sto osiemdziesiąt stopni. Niezależnie od powstawania nowych wynalazków, jedną z podstaw zawsze pozostanie więc weryfikowanie informacji w różnych, najlepiej sprawdzonych, źródłach. Jeśli natomiast nie chcemy, by technologie odbijały się na naszym zdrowiu, nie unikniemy regeneracji i odpoczynku, także poprzez sport, oraz ograniczenia czasu spędzanego przed ekranem.

Autor artykułu
More from Kamil Jabłczyński

Medal w zasięgu ręki polskich siatkarzy

Wygrywanie naszym siatkarzom w nawyk weszło już jakiś czas temu. Teraz coraz...
Czytaj wiecej