“Ko-lekcje” przybliżają historię polskiego designu

Stanisław Witkiewicz, styl zakopiański, Ko-lekcje, ONTO Studio
Stanisław Witkiewicz podczas prac nad stylem zakopiańskim ("Ko-lekcje", odc. 1), fot. ONTO Studio
Nasze rodzime wzornictwo ma wspaniałą, choć rzadko opowiadaną historię, ale w końcu znaleźli się śmiałkowie, którzy postanowili pokrótce przybliżyć szerszej widowni najważniejsze wydarzenia i ikony polskiego designu – projekt "Ko-lekcje" ma spory potencjał rozwoju.

Ambitnie, wyraziście i treściwie – tak w trzech słowach można opisać efekt prac zainicjowanych przez Kaję Nosal i Annę Wręgę. Pomysłodawczynie, które na co dzień zajmują się projektowaniem wystaw, doskonale odczytały sytuację, w jakiej znalazła się polska edukacja. Zamknięcie muzeów i szkół dało impuls do cyfrowego rozwoju – zmiany wymuszone przez pandemię mogą bowiem pozostać z nami na dłużej. “Ko-lekcje” pokazują natomiast, jak obecne – dość nieporadne – działania edukacyjne mogłyby wyglądać.

“Ko-lekcje” poruszają wdzięczny, ale pomijany temat

Design, Wzornictwo, Ko-lekcje, ONTO Studio
Polski pawilon podczas Międzynarodowej Wystawy Sztuk Dekoracyjnych i Nowoczesnego Przemysłu w Paryżu w 1925 roku (“Ko-lekcje”, odc. 2), fot. ONTO Studio

Design i wzornictwo to dziedziny wszechobecne, choć często niedostrzegane. Polscy projektanci zapisali zresztą piękną kartę w historii – szkoda tylko, że wiedzą o tym jedynie ich następcy i pasjonaci. Szersze grono odbiorców nie ma zbyt wielu możliwości, by złapać tego bakcyla – bo przecież nie dowiedzą się tego ani w szkole, ani z popularnych programów telewizyjnych. Okazjonalne wystawy przyciągają natomiast głównie tych już uświadomionych.

Kaja Nosal i Anna Wręga wierzą jednak, że za sprawą takich projektów jak właśnie “Ko-lekcje” można tę sytuację zmienić. Duet z pracowni ONTO Studio opracował krótkie wprowadzenie do tematu pod postacią skondensowanych, kilkuminutowych lekcji poświęconych ikonicznym autorom i wydarzeniom. Pomysł zyskał zresztą wsparcie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, stając się beneficjentem programu Kultura w sieci.

Na uwagę zasługuje tu zarówno atrakcyjna forma, jak i poruszenie tematyki konsekwentnie pomijanej przez Ministerstwo Edukacji. Dzięki staraniom grupy zapaleńców mamy bowiem możliwość zobaczyć, że historia designu nie musi być nudna – nie musi też przybierać formy przerośniętego eseju. Dotychczasowe odcinki w ciągu nieco ponad piętnastu minut przybliżyły nam przeszło czterdzieści lat historii – poczynając od 1886 roku, a na latach 30. XX wieku kończąc (przynajmniej na razie). Projekt pozostawia więc spory niedosyt.

Od Witkiewicza po Spółdzielnię “Ład”

Praesens, Spółdzielnia Ład, Ko-lekcje, ONTO Studio
Artyści z grupy Praesens i Spółdzielni Ład konkurujących ze sobą na przełomie lat 20. i 30. XX wieku (“Ko-lekcje”, odc. 3), fot. ONTO Studio

Na pierwszy ogień Nosal i Wręga rzuciły styl zakopiański, którego autorem jest ojciec Witkacego – Stanisław Witkiewicz senior. W pięciominutowej animacji udało się też upchnąć Stanisława Wyspiańskiego, przybliżając jego krakowskie poczynania w tamtym okrasie. Kolejny odcinek poświęcono Międzynarodowej Wystawie Sztuk Dekoracyjnych i Nowoczesnego Przemysłu w Paryżu w 1925 roku, podczas której polski pawilon zrobił furorę. Bohaterami trzeciej – jak na razie ostatniej – animacji byli natomiast artyści z awangardowej grupy Praesens oraz założonej w 1926 roku Spółdzielni “Ład”, przez dekady wytyczającej trendy polskiego wzornictwa użytkowego.

Niestety na tym “Ko-lekcje” się kończą, ale autorzy zapowiadają kolejne epizody. Całość przybiera formę minimalistycznej, niestroniącej od humoru animacji o wartkim tempie akcji, co bez wątpienia przyciąga uwagę i pozwala zarazić się designerskim bakcylem. Poza wspomnianym już duetem z pracowni ONTO, któremu zawdzięczamy scenariusz, w projekt zaangażowani byli także: ilustrator Adam Wójcicki, animatorzy Marek Kramarczyk i Tomasz Bar oraz reżyser Bartek Świderski. Udźwiękowieniem zajął się natomiast Paweł Uszyński, a głosów użyczyli Krzysztof Unrug i Julita Michalak. Konsultantką merytoryczną była Anna Demska z Muzeum Narodowego w Warszawie, choć i tak nie ustrzeżono się niewielkich błędów. Te jednak nie wpływają znacząco na ocenę serii, która spotkała się z ciepłym przyjęciem.

Filmy z cyklu “Ko-lekcje” znajdziecie na stronie projektu oraz bezpośrednio na YouTubie.

Autor artykułu
More from Damian Halik

Jak Japończycy “odświeżają” kimono na miarę XXI wieku

Tradycjonaliści mogą się oburzać, widząc, jak daleko idące zmiany współcześni japońscy projektanci...
Czytaj wiecej