Miejskie Wyspy Ciepła – dlaczego upały w miastach tak męczą

Miejskie Wyspy Ciepła to problem znany już od lat, który niestety stale nasila się w największych aglomeracjach i pojawia w takich, w których do tej pory nie był zauważalny.

Miejskie wyspy ciepła (z ang. UHI – Urban Heat Island) to zjawisko, w którym w mocno zurbanizowanych ośrodkach temperatura powietrza jest znacznie wyższa, niż na okalających je terenach niezabudowanych. Takie różnice są zauważalne nawet u nas, w Polsce. Różnica temperatury w Warszawie i okalających je miejscowościach nawet wieczorami w upalne dni potrafi być dość zauważalna. W skrajnych przypadkach dochodzi nawet do 10 – 15 stopni Celsjusza.

Skąd bierze się to zjawisko? Oczywiście z ingerencji człowieka w środowisko naturalne. Miasta są coraz gęściej zabudowane, budynki pną się coraz wyżej, coraz mniej w nich powierzchni biologicznie czynnej oraz zbiorników wodnych. Gęstość i wysokość zabudowań zaburza wiatry wiejące nad całym regionem, to powoduje gorszą wentylację miast i wymianę powietrza z okalającymi terenami. Coraz większe pokrycie terenu betonem i  asfaltem niszczy powierzchnie biologicznie czynną, a znaczne ilości tych materiałów absorbują ciepło za dnia i oddają nocą. Brak zbiorników wodnych również podnosi temperatury, gdyż parująca z nich woda doskonale chłodzi powietrze.

Wzrost temperatur w Aglomeracji Tokijskiej. Z lewej temperatury w latach 1980-84 z prawej 2003-07. Źródło Japońska Agencja Meteorologiczna

Paradoksalnie, problem sam się nakręca. Wraz z rozwojem techniki próbujemy sobie radzić z wyższymi temperaturami. Pojawia się coraz więcej klimatyzatorów, które potrzebują więcej prądu. Urządzenia klimatyzacyjne chłodząc pomieszczenia oddają ciepło na zewnątrz, zwiększone zapotrzebowanie na energię elektryczną powoduje powstawanie nowych linii przesyłowych i transformatorów, które obniżając napięcie z wysokiego na średnie i dalej na niskie, również wymagają chłodzenia.

Największą miejską wyspą ciepła jest Tokio. Ta metropolia, skupiająca miejscowości w których mieszka do 43 milionów mieszkańców, wpływa na klimat w całej okolicy zatoki Tokijskiej – zmienia kierunek wiatrów i ich siłę oraz ilość opadów. Jak Japończycy próbują radzić sobie z problemem? Otóż gdy podczas upałów beton rozgrzewa się do 55 stopni, tereny zielone są wtedy o 25 (!) chłodniejsze, zachęca się więc do zakładania ogrodów i trawników gdzie się da.

Warszawskie kliny napowietrzające i ich zabudowa. Żródło: Urząd Miasta st. Warszawy via Gazeta.pl

Ponieważ w mieście jest ciasno, często robi się je na dachach budynków, zdarzają się nawet uprawy ryżu. Oprócz tego prowadzi się badania nad konstrukcją jezdni, które mają mniej pochłaniać ciepło. Kolejnym rozwiązaniem są oczywiście korytarze napowietrzające, które jednak są wyjątkowo trudne do zorganizowana w już zabudowanym mieście.

Jeśli wydaje się Wam, że Polski to nie dotyczy, to zajrzyjcie teraz do jednego z większych miast, a potem wyjedźcie 20-30 km od jego centrum. Różnice nie są może tak duże jak w Tokio, ale wyraźne. My jednak mamy jeszcze czas, żeby nie dopuścić do eskalacji problemu.

Niestety np. w Warszawie od lat trwa walka o tzw. kliny napowietrzające. Jest to system napowietrzający miasto, o którym mówiło się już od 1916 roku. Pierwsze projekty pojawiły się właśnie wtedy. Przez cały okres II RP jak i PRL-u, założenia niezabudowanych pasów terenu były respektowane. To one właśnie odpowiadały za wymianę powietrza w centrum miasta. Niestety, ostatnio coraz częściej na ich terenach stawia się osiedla, a nawet instytucje miejskie i państwowe. Zrezygnowano z polewania ulic w upalne dni, co nie dość, że chłodziło miasto, to jeszcze pomagało spłukać pył z jezdni do kanalizacji i oczyszczało powietrze. Coraz więcej terenów zielonych pada łupem deweloperów, a w stolicy jest coraz wyraźniej gorąco.

Jeśli nie podejmiemy wyraźnych działań, będziemy mieli problem taki jak w Tokio i innych aglomeracjach. A my mamy jeszcze czas, żeby tego uniknąć.

Autor artykułu
More from Piotr Skowron

Air Show Radom 2018

Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych i miasto Radom zapraszają na kolejny Air...
Czytaj wiecej