Olga Tokarczuk laureatką Literackiej Nagrody Nobla!

Laureatka Literackiej Nagrody Nobla za rok 2018 – Olga Tokarczuk, fot. Nobel Media (rys. Niklas Elmehed)
Laureatka Literackiej Nagrody Nobla za rok 2018 – Olga Tokarczuk, fot. Nobel Media (rys. Niklas Elmehed)
Pierwszy od dwudziestu trzech lat Literacki Nobel dla osoby pochodzącej z Polski wywołał spore poruszenie – nie ma bowiem wątpliwości, że choć mówimy o nagrodzie w kategorii artystycznej, Olga Tokarczuk budzi mieszane emocje za sprawą swej postawy obywatelskiej i głośnego wyrażania opinii o sytuacji w kraju. Tym lepiej dla nas!

Komitet Noblowski co rok sprawia, że świat może usłyszeć o ludziach zasłużonych dla swoich dziedzin, ale niekoniecznie rozpoznawalnych. Ta zasada w głównej mierze tyczy się oczywiście nagród w kategoriach naukowych, gdzie doceniani są uczeni, którzy już zrewolucjonizowali daną dziedzinę lub są tego bliscy. Z kolei wśród literatów dotąd można było odnieść raczej wrażenie, jakoby nagroda miała być docenieniem ich życiowego dorobku. Choćby z tego powodu Olga Tokarczuk wyróżnia się na tle poprzedników – przed nią jeszcze wiele lat artystycznej pracy i kto wie, jakie osiągnięcia.

Olga Tokarczuk solidnie zapracowała na uznanie

Laureaci Literackiej Nagrody Nobla za lata 2018-2019 – Olga Tokarczuk i Peter Handke, fot. Nobel Media (rys. Niklas Elmehed)
Laureaci Literackiej Nagrody Nobla za lata 2018-2019 – Olga Tokarczuk i Peter Handke, fot. Nobel Media (rys. Niklas Elmehed)

Na wstępie warto zauważyć, że w tym roku przyznano dwie nagrody. Wynika to z faktu, że w ubiegłorocznym rozdaniu zabrakło laureata w dziedzinie literatury. Olga Tokarczuk została nagrodzona właśnie Noblem za rok 2018. W swym uzasadnieniu Komitet Noblowski docenił jej twórczości “za wyobraźnię narracyjną, która z encyklopedyczną pasją reprezentuje przekraczanie granic jako formę życia”. Tegoroczny laur przypadł natomiast Peterowi Handkemu z Austrii “za pracę, która z lingwistycznym geniuszem eksploruje peryferie i specyfikę ludzkiego doświadczenia”.

Jako że nagroda datowana jest na ubiegły rok, możemy tu mówić o “opóźnionym” dopełnieniu świetnego okresu dla Polki. To właśnie przed rokiem Olga Tokarczuk otrzymała bowiem jedno z najważniejszych literackich wyróżnień na świecie – The Man Booker International Prize. Międzynarodowa edycja prestiżowej, brytyjskiej nagrody to marzenie wielu, mogące otworzyć drzwi do kariery na światową skalę. Podobnie jak Nobel. W przeciwieństwie do nagród stricte literackich Komitet Noblowski nie wskazuje jednak wprost, które dzieło wpłynęło na tę decyzję najmocniej. Sama Olga Tokarczuk po usłyszeniu uzasadnienia odczytała w nim pochwałę dla “Ksiąg Jakubowych” z roku 2015. Wspomnianą nagrodę Bookera sprzed roku przyznano jej natomiast za powieść “Bieguni” (“Flights”) wydaną pierwotnie w 2008 roku. Oba te dzieła w przeszłości przyniosły Polce najważniejsze wyróżnienie krajowe – dwie Nagrody Literackie “Nike”.

Literacki Nobel nigdy nie wzbudził takich emocji!

Pisarka Olga Tokarczuk we wrocławskiej kawiarni Falanster (2010), fot. Borys Nieśpielak/Wikimedia
Pisarka Olga Tokarczuk we wrocławskiej kawiarni Falanster (2010), fot. Borys Nieśpielak/Wikimedia

Literacki Nobel to oczywiście olbrzymi wzrost zainteresowania. Podobno w ciągu zaledwie kilku godzin od momentu ogłoszenia przez Komitet Noblowski nazwiska wyróżnionej pisarki sprzedano ponad 10 000 egzemplarzy jej książek. Olga Tokarczuk wzbudziła jednak także wiele emocji – nie z własnej winy oczywiście. Rzecz w tym, że polska noblistka nie kryje się ze swoimi poglądami. Otwarcie mówi o tym, że jest feministką i od lat walczy o poprawę losu zwierząt w naszym kraju. To zaś nie podoba się wielu osobom związanym z obecnym obozem władzy. Trudno jednak nie uznać ich wynurzeń o polityczności wyboru Komitetu Noblowskiego za zwykły bełkot. Być może to jawna chęć podlizania się władzy bądź zwyczajnie zazdrość tak wielkiego osiągnięcia.

Co ciekawe, informacje płynące ze Szwecji podobno nie zaskoczyły znajomych pisarki. W kręgach ludzi kultury zastanawiano się raczej “Kiedy?” niż “Czy?” Olga Tokarczuk dostanie jedną z najbardziej prestiżowych nagród literackich. Trudno jednak dziwić się takiemu stanowi rzeczy, skoro mówimy o niezwykle płodnej, a przy tym wyrazistej artystce. Jej książki robią furorę właściwie od samego debiutu autorki na początku lat 90. Olga Tokarczuk nie zwalnia jednak tempa, co rusz zaskakując odbiorców. Między innymi dlatego – ale przede wszystkim za sprawą niesamowitych światów, które kreuje na kartach swoich powieści – jej twórczość jeszcze przed przyznaniem największego z laurów przetłumaczono na dwadzieścia dziewięć języków obcych.

Autor artykułu
More from Damian Halik

Nike Circular Innovation Challenge – proekologiczne wyzwanie dla designerów

Proekologiczne inicjatywy to bardzo popularna metoda budowania pozytywnego wizerunku firmy. Wiele z...
Czytaj wiecej