PLANETA LEM nową przestrzenią kultury w Krakowie

Stanisław Lem w swym krakowskim domu (1975), fot. Aleksander Jałosiński
Stanisław Lem w swym krakowskim domu (1975), fot. Aleksander Jałosiński
Władze Krakowa – Miasta Literatury UNESCO – nie próżnują w budowaniu swego kulturalnego wizerunku. 6 września oficjalnie ogłoszono, że w dawnym Składzie Solnym na Zabłociu, w sąsiedztwie CRICOTEKI (Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora), a także nieopodal Fabryki Emalia Oskara Schindlera czy MOCAK-u (Muzeum Sztuki Współczesnej), powstanie Centrum Literatury i Języka "Planeta Lem". O powołaniu do życia nowej instytucji mówiło się od dawna, ale przyjdzie nam na nią jeszcze trochę poczekać – na razie pole do popisu mają architekci.

Kraków od pięciu lat szczyci się mianem Miasta Literatury UNESCO, ale nie jest to tylko kolejne wyróżnienie kulturalnej stolicy Polski. Otrzymanie tego tytułu wiąże się przede wszystkim z aktywną realizacją literacko-kulturalnych postulatów. Efekt? Przynależność do międzynarodowej sieci miast działających pod patronatem kulturalnej odnogi ONZ widać na każdym kroku. Festiwale Conrada i Miłosza przyciągają coraz więcej osób, dając też szansę na dobry start literackim debiutantom. Pojawiają się również inicjatywy nakierowane głównie na turystów, będące przy tym niebanalną formą promocji polskiej prozy i poezji. Narzekać nie mogą także księgarze, którzy w dawnej stolicy Polski traktowani są ze szczególną troską. Miasto nie osiada jednak na laurach, stale poszerzając zakres działań świadczących o jego zaangażowaniu w promocję literackiego dziedzictwa. Najnowszym projektem na liście władz Krakowa jest stworzenie pierwszego w Polsce Centrum Literatury i Języka. Instytucja ma nosić nazwę “Planeta Lem”.

“Planeta Lem” nie tylko w teatrze

Spektakl "Planeta Lem" poznańskiego Teatru Biuro Podróży (reż. Paweł Szkotak), fot. Jakub Wittchen
Spektakl “Planeta Lem” poznańskiego Teatru Biuro Podróży (reż. Paweł Szkotak), fot. Jakub Wittchen

Plany utworzenia Centrum Literatury i Języka “Planeta Lem” nie są niczym nowym. Nie ukrywa tego Izabela Helbin – dyrektor Krakowskiego Biura Festiwalowego, które jest operatorem programu Krakowa jako Miasta Literatury UNESCO. Mowa o pierwszej takiej instytucji w Polsce, której powstanie zgodnie poparły środowiska literaturoznawcze na czele z Radą Języka Polskiego przy Prezydium PAN. Wszyscy liczą na to, że dzięki odpowiedniemu wykorzystaniu nowych technologii uda się przybliżyć nasze literackie dokonania szerszej publiczności. Prezydent Krakowa, Jacek Majchrowski, idzie jednak o krok dalej, nazywając Centrum Literatury i Języka “Planeta Lem” przyszłym sercem miasta. Na to jednak przyjdzie nam poczekać – ośrodek otworzy swe podwoje najprawdopodobniej dopiero w 2022 roku. Najpierw dawny Skład Solny przy ulicy Na Zjeździe 8 musi zyskać nowe życie. 6 września KBF i krakowski oddział Stowarzyszenia Architektów Polskich ogłosili międzynarodowy, dwuetapowy, realizacyjny konkurs architektoniczno-urbanistyczny, którego celem jest utworzenie wielofunkcyjnego centrum literackiego pod nazwą “Centrum Literatury i Języka – Planeta Lem”.

Nawiązanie do jednego z najwybitniejszych autorów światowego science fiction nie jest przypadkowe. Stanisław Lem, choć urodzony we Lwowie, swe twórcze życie związał z Krakowem. Do stolicy Małopolski literacki geniusz trafił w ramach powojennych przesiedleń w 1945 roku. Tam też spędził większość życia, otrzymał tytuł Honorowego Obywatela, a w 2006 zmarł. Pomysłodawcy instytucji nie mają jednak złudzeń, że nadanie nazwy “Planeta Lem” planowanemu Centrum Literatury i Języka to nie tylko hołd, ale i promocja sama w sobie:

Postać Stanisława Lema jest absolutnym magnesem. Gdyby obiekt, którym jest zabytkowy budynek Składu Solnego, był wyłącznie przedmiotem konkursu na poszerzenie funkcji (…), to jego nośność nie byłaby aż taka. To jest zadanie, które jest czymś więcej niż tylko zaprojektowaniem kubatury budynku.

– tłumaczy Bohdan Lisowski, prezes krakowskiego oddziału SARP

Kalendarium konkursu na projekt Centrum Literatury i Języka “Planeta Lem” wygląda następująco:

  • 28.09.2018 do godz. 16:00 – ostateczny termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w Konkursie
  • 5.10.2018 – Wysłanie zawiadomień o dopuszczeniu Uczestników do udziału w Konkursie
  • 30.11.2018 do godz. 16:00 – ostateczny termin składania opracowań studialnych (etap 1)
  • 14.12.2019 – rozstrzygnięcie Etapu 1 Konkursu
  • 1.03.2019 do godz. 16:00 – ostateczny termin składania prac konkursowych (etap 2)
  • 15.03.2019 – rozstrzygnięcie, publiczne ogłoszenie wyników Konkursu oraz otwarcie wystawy pokonkursowej

Pula nagród w ogłoszonym niedawno konkursie wynosi 200 000 złotych. Każdy z uczestników drugiego etapu otrzyma po 25 000 złotych, a zwycięzcom przypadnie nagroda w wysokości 75 tysięcy. Szczegółowy harmonogram konkursu oraz jego regulamin dostępny jest na stronie SARP.

Autor artykułu
More from Damian Halik

Lorenz Valentino – najlepszy przyjaciel gwiazd!

Jedni marzą o wielkiej karierze i zaprzyjaźnieniu się z hollywoodzkimi gwiazdami, inni...
Czytaj wiecej