Więzienie Vridsløselille zmieni się w wielofunkcyjne osiedle

Vridsløselille, Schmidt Hammer Lassen Architects, BOGL
Nowa wizja dawnego więzienia Vridsløselille, fot. Schmidt Hammer Lassen Architects+BOGL
Jeśli oglądaliście którykolwiek z filmów o gangu Olsena, bez wątpienia kojarzycie Vridsløselille – akcja niemal każdej części zaczynała się i kończyła u wrót tego zakładu karnego. XIX-wieczny budynek ma niebawem zyskać drugie życie i stać się osiedlem o charakterze wielofunkcyjnym.

Dawanie starym budynkom nowego życia to dla architektów szczególnie trudna praca – ich kreatywność ograniczają istniejące już ramy, a przy tym trzeba pamiętać o wartości historycznej danego obiektu. Z drugiej strony kto, jeśli nie Duńczycy, miałby zdecydować się na tak odważny projekt? Cechujące ten naród utylitarne myślenie o zasobach i wpływie na środowisko nie mogło doprowadzić do innych decyzji. Rozbiórka i budowa zupełnie nowych obiektów w miejscu Vridsløselille wręcz nie wchodziły w grę. Dzięki temu na kopenhaskich przedmieściach niebawem zrealizowany zostanie wyjątkowo nietypowy projekt.

Historia Vridsløselille jest niezmiernie ciekawa

Więzienie Vridsløselille, TV2 Lorry
Teren dawnego więzienia Vridsløselille, fot. TV2 Lorry

Mit o skandynawskich więzieniach, w których żyje się lepiej niż w niejednym domu, od lat krąży w sieci. Samo Vridsløselille jest natomiast wspaniałym kawałkiem historii. Budynek w Albertslund, który oddano do użytku w 1859 roku, powstał w myśl opracowanego niespełna siedemdziesiąt lat wcześniej systemu filadelfijskiego. Zgodnie z jego założeniami więzienia miały być miejscem całkowitej izolacji – właśnie dlatego budynek rozpisano na planie centralnym, a poszczególne skrzydła rozchodziły się promieniście. Całość była też otoczona wysokim murem, który zniknie – wokół więzienia jest bowiem jeszcze sporo zielonej przestrzeni, którą teraz będzie można wykorzystać.

Gang Olsena, Egon Olsen, Ove Sprogøe, Kjeld Jensen, Poul Bundgaard, Benny Frandsen, Morten Grunwald, Nordisk Film
Gang Olsena – Egon Olsen (Ove Sprogøe), Kjeld Jensen (Poul Bundgaard) i Benny Frandsen (Morten Grunwald), fot. Nordisk Film

Wspomniałem o “Gangu Olsena” – kultowej serii duńskich komedii kryminalnych produkowanych między 1968 a 1998 rokiem. Specjaliści od ucieczek z więzienia i ponownego trafiania do niego bawili przez dekady. Vridsløselille było natomiast ich domem. W ten sposób historia budynku zyskała nowy wymiar – popkulturowy. Nic więc dziwnego, że gdy wieloletni odtwórca roli Egona Olsena – Ove Sprogøe – zmarł w połowie 2004 roku, lokalna społeczność postanowiła go uczcić. Władze miasta przystały na tę propozycję i od 21 grudnia tamtego roku, gdy przypadałyby 85. urodziny aktora, ulica Więzienna, prowadząca do budynku, zmieniła nazwę na ulicę Egona Olsena.

Po otwarciu na wyspie Falster nowego więzienia obiekt w Albertslund stopniowo tracił mieszkańców, zmieniał też charakter, by ostatecznie w lutym 2018 roku zostać zamkniętym. Od tego czasu trwały prace nad nową koncepcją zagospodarowania tej przestrzeni.

Duńczycy słyną z maksymalnego wykorzystywania istniejących zasobów

Vridsløselille, Schmidt Hammer Lassen Architects, BOGL
Przestrzeń handlowo-usługowo-biurowa nowego Vridsløselille, fot. Schmidt Hammer Lassen Architects+BOGL

Można by się zastanawiać: kto chciałby zamieszkać w więzieniu? Chętnych jednak z pewnością nie zabraknie. Na razie to odległa przyszłość, ale już pojawiły się dwie koncepcje architektoniczne. Opracowali je architekci ze studia Schmidt Hammer Lassen oraz projektanci krajobrazu z biura BOGL. Ma być zielono, przyjemnie i wielofunkcyjnie.

Schmidt Hammer Lassen Architects, BOGL
Tereny rekreacyjne, fot. Schmidt Hammer Lassen Architects+BOGL

Autorzy projektu doskonale zdają sobie sprawę z tego, co muszą zrobić. Budynek Vridsløselille jest dość masywny, dlatego najprawdopodobniej część z jego skrzydeł zostanie odłączona, stając się osobną zabudową. Wokół dawnej bryły powstaną natomiast liczne nowe budynki – także na terenach dotąd niezagospodarowanych, okalających więzienie. Pomiędzy nimi mają natomiast wić się alejki zachęcające do pieszych przechadzek. Dzięki temu zamknięty dotąd rejon Albertslund zmieni się w otwartą przestrzeń miejską.

Schmidt Hammer Lassen Architects, BOGL
Zielone alejki między zabudową, fot. Schmidt Hammer Lassen Architects+BOGL

Poza budynkami mieszkalnymi część zabudowy ma służyć jako przestrzeń handlowo-usługowa i biurowa. Nie zapomniano też o rekreacji oraz wypoczynku. Wspomniane alejki mają prowadzić do jeziorka zlokalizowanego przy południowej granicy działki. W ten sposób dawne więzienie Vridsløselille nie tylko stanie się przytulnym domem, ale i zachęci do odwiedzin mieszkańców innych części miasta.

Plan zagospodarowania przestrzennego, Vridsløselille, Schmidt Hammer Lassen Architects, BOGL
Plan zagospodarowania przestrzennego terenu dawnego więzienia Vridsløselille, fot. Schmidt Hammer Lassen Architects+BOGL
Autor artykułu
More from Damian Halik

Edyta Hul w galerii ART HUB Rydzowa

Otwarte na początku lutego instytucje kultury przygotowują swoje wystawiennicze powroty – w...
Czytaj wiecej