W cieniu Tokaju – Tokajský výber …

Mówisz Tokaj – myślisz Węgry! W świadomości miłośników win utarło się, iż słodkie wina Tokaj pochodzą z Węgier, a konkretnie z regionu Tokaj-hegyaljai. I trudno się z tym nie zgodzić. Jednakże, mało kto wie, że jest jeszcze jeden kraj produkujący ten „słodki nektar”, jakim jest Słowacja.

Historia uprawy winorośli w tokajskim regionie sięga blisko tysiąca lat, a początki produkcji słodkich aszú datuje się na połowę XVI wieku. Sam region został ukonstytuowany w 1737 roku i znajdował się w ówczesnym Królestwie Węgierskim. Wielka zmiana nastąpiła w dniu 4 czerwca 1920 roku, kiedy to państwa Ententy (Wielką Brytania, Francja i Rosja) zmusiły delegację węgierską do podpisania traktatu (w Trianon), na mocy którego tzw. Wielkie Węgry utraciły dwie trzecie terytorium, tracąc między innymi część Tokaju, który otrzymała Czechosłowacja. Kolejne karty historii „wydzierały” sobie nawzajem ten 910 hektarowy teren, który ostatecznie od 1993 roku, jest częścią Słowacji.

Źródło: WineSofa

Lecz nie tylko „wydzierany” teren stał się sporną kwestią. Kolejnym aspektem był konflikt o prawo do posługiwania się nazwą wina Tokaj, a dokładnie „Vinohradnícka oblasť Tokaj”, którą słowacki rząd chciał zastrzec w elektronicznym rejestrze chronionych nazw pochodzenia E-Bacchus, a która spotkała się z wzniesioną do sądu skargą Węgier, o unieważnienie wpisu chronionej nazwy pochodzenia. Ostatecznie sporem zajął się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w swoim wyroku oddalił odwołanie Węgier w całości.

Źródło: WineSofa

Słowacki, winiarski region Tokaj, to najmniejszy i zarazem najcenniejszy region winnic na Słowacji. Wraz z częścią obszaru znajdującego się na Węgrzech tworzy jednolity, historyczny region winiarski Tokaj. Zajmujący 910 hektarów teren stanowi jedną szóstą całkowitej powierzchni regionu Tokaj. Słowacka część regionu Tokaj została określona w ustawie 323/96 (Zbiór przepisów dotyczących winnic i uprawy winorośli) opisując listę działek, które mogą być używane jako winnice. W skład tych terenów weszły również następujące miejscowości: Malá Tŕňa, Slovenské Nové Mesto, Viničky, Vel’ká Tŕňa, Vel’ká Bara oraz Černochov a Čerhov. Dokładna powierzchnia zdefiniowana przez prawo słowackiego, tokajskiego regionu winiarskiego wynosi 908,77 hektarów i została ustalona na podstawie dokładnych analiz oraz przekazów historycznych.

Głównymi, uprawianymi szczepami winogron w regionie są:

Furmint, który jest podstawową odmianą w Tokaju używaną do produkcji win. Zazwyczaj jego udział w winach wynosi 60-70%, nadając im niepowtarzalny charakter, a podczas dojrzewania typowy kolor bursztynowy. Jest jedną z najstarszych odmian uprawianych w regionie.

Lipovina (Hárslevelű) – Lipowy liść, jest drugim najważniejszym winogronem w regionie zaraz za swoim partnerem w kupażach. Odmiana jest naturalnie bogata w cukry, co doskonale nadaje się do produkcji wina Tokaj.

Muškát žlutý nadaje winu Tokaj delikatny i nieskażony aromat, który przyczynia się do typowego charakteru win Tokaj. Zazwyczaj udział tego szczepu w winach wynosi ledwie 10%

Powstałe z powyższych szczepów wina podzielić można na: wytrawne (Furmint, Lipovina), samorodne oraz Tokajský výber (odpowiednik węgierskiego aszú). Tutaj, podobnie jak w nieistniejącej już węgierskiej nomenklaturze Tokajský výber może być 3,4,5 lub 6 Putnovy. A co oznaczają dokładnie te Putnovy (węgierskie Puttonyos) można przeczytać w artykule Złoto Tokaju – Aszú (https://bit.ly/2slq1hX).

Jedną z wiodących w regionie i bardziej znanych winiarni jest Tokaj & CO, z siedzibą w miejscowości Malá Tŕňa, która na areale 98 hektarów, na południowych, południowo-wschodnich oraz południowo-zachodnich zboczach wulkanicznych uprawia Furminta, Lipovinę oraz Muškát žlutý. Winiarnia ta weszła w posiadania obecnych właścicieli (Galafruit Ltd.) w 1998 roku, po upadku firmy państwowej, a od 2007 roku, buduję swoją historię jako oddzielna marka. W ofercie Tokaj & CO, znajdziemy 21 etykiet, które rozróżnia 6 kategorii. Znajdziemy tu wina „stołowe”, „wyborne” wina oraz tokajskie „specjały”.

Tokajský Výber 3 Putnovy 2011

Ten słowacki, trzy Putnovy Tokaj jest odpowiednikiem węgierskiego „brata”, Aszú 3 puttonyos – o zawartość cukru mieszczącego się w granicach od 60 do 90 g/l. Do produkcji wina użyto 3 putňi (1 putňa – wiaderko = 25 kg), gron pokrytych szlachetną pleśnią (łac. Botrytis cinerea), które dodano do wina bazowego.

„Pracownik winnicy jest wstanie zebrać dziennie około 8 kg gron, pokrytych szlachetną pleśnią. Na zebranie 3 putňi potrzebuje około 9 dni pracy”

Wino umieszczane jest w 136 litrowych dębowych beczkach – Gonczky sud – (węg. Gonci), w których dojrzewa przez okres: ilość putňi + 2. W tym przypadku wino dojrzewało w tufowych grotach przez 5 lat. Analogicznie, gdybyśmy mieli Tokajský Výber 6 Putnovy, to wino dojrzewałoby przez 8 lat w beczkach.

W tym przypadku, mamy jednak Tokajský Výber 3 Putnovy z 2011 roku. Zawartości cukru resztkowego na poziomie 60 g/l.  Wino charakteryzuje się jasno bursztynową, lecz nasyconą barwą. W aromatach odnajdziemy nuty rodzynek, karmelu, miodu, orzechów, suszonych owoców połączonych z delikatną oksydacją (utlenieniem). Podniebienie spotka się z owocowym smakiem, ładnie zbalansowanym połączeniem słodyczy z dość wyrazistą kwasowością. Struktura wina jest bardzo przyjemna i dość żywiołowa, a długi finisz podtrzyma smaki suszonych owoców. Swoją lekkością ten 3 Putnovy Výber, wspaniale zaprezentuje się jako aperitif, serwowany do dojrzewających serów godnie się obroni, z deserami pójdzie „za pan brat”, a jako digestif, będzie idealnym podsumowaniem obfitego posiłku.

Na zdravie!

Autor artykułu
More from Olaf Kuziemka

Riesling Weeks – Riesling Trocken 2017 z pieczonym Labraksem…

Skoro mamy Riesling Weeks (tygodnie Rieslinga), to cała Polska pije niemieckiego „Króla...
Czytaj wiecej