Złoto Tokaju – Aszú – Część II

Złoto Tokaju – Aszú – Część II-01
Pod koniec XVII wieku tokajskie aszú cieszyły się bardzo dużym uznaniem w całej Europie. Szczęśliwa passa Złota Tokaju skończyła się jednak wraz z dwiema wojami oraz Wielkim Kryzysem (1929). W szczególności sowiecka okupacja (1944-45) spowodowała bardzo duże szkody w tokajskich winnicach.

Przeprowadzona po wojnie nacjonalizacja spowodowała, iż wspaniałe tokajskie winiarnie produkujące Aszú przestały istnieć. Zapotrzebowanie na wina ówczesnego Związku Radzieckiego oraz zaprzyjaźnionych państw socjalistycznych spowodowało zmianę z jakości na ilość. Znaczne pogorszenie jakości wytwarzanych win odbijało się szerokim echem w całej Europie, aż do politycznych zmian, które rozpoczęły się w latach 1989-1990. Wtedy to, przy zaangażowaniu lokalnych winiarzy, silna tradycja winiarska powróciła. Nie udało by się to jednak bez pomocy zachodniego kapitału.

źródło: prowine.com

Tak też powstała jedna z bardziej znanych w Tokaju winiarni. Przy udziale 63 lokalnych winiarzy pod przewodnictwem Istvana Szepsy’ego oraz Hugh Johsona (brytyjskiego autora oraz jednego z najlepszych ekspertów do spraw wina) w 1989 roku we wsi Mád założono winiarnię Royal Tokaji. Jednym z podstawowych założeń nowo powstałego miejsca było wytwarzanie win z pojedynczych parceli, oddając przede wszystkim ich charakter. Kolejnym priorytetem było wyprodukowanie jak najlepszych win, aby ponownie można było je opisywać słowami Ludwika XIV – „Król win i wino królów”.

Mimo dość modernistycznego wyglądu Royal Tokaji wina aszú powstają według starych, tradycyjnych metod wytwarzania. Pokryte szlachetną pleśnią (łac. Botrytis cinerea), czarne, przypominające rodzynki – jagody aszú są selekcjonowane i zbierane ręcznie z kiści winogron. Następnie są one składowane lub też zbierane do dużych pojemników, gdzie pod swoim ciężarem puszczają sok zwany eszencją. Fermentacja takiego wina w beczkach może trwać nawet do sześciu lat. Samo wino posiada zawartość cukru resztkowego na poziomie 600-850 gram na litr. To jedno z najdroższych słodkich win Tokaju oraz jedno z najdroższych słodkich win świata.

Słów kilka o puttonach (puttonyos). Puttony, które widnieją na etykietach, to nic innego jak cebrzyki (wiaderka o pojemności od 20-25 kg gron). Zbiera się do nich grona aszú i dodaje to powstałego (metoda tradycyjną) rok wcześniej wina bazowego. W zależności od dodania ilości cebrzyków do dębowych małych beczek (gonci) z winem bazowym (w ilości 136 litów) otrzymuje się wino o odpowiednim poziomie słodkości. Kiedyś już miałem okazję na łamach exumag.com pisać o różnorodności Tokajów Aszú. Dla przypomnienia – dawna nomenklatura klasyfikowała:

  • Aszú 3 puttonyos – zawartość cukru od 60 do 90 g/l
  • Aszú 4 puttonyos – zawartość cukru od 90 do 120 g/l
  • Aszú 5 puttonyos – zawartość cukru od 120 do 150 g/l
  • Aszú 6 puttonyos – zawartość cukru od 150 do 180 g/l
  • Aszú 7 puttonyos – Aszú Eszencja – zawartość cukru powyżej 180 g/l
  • Eszencja – zawartość cukru powyżej 450 g/l (zwyczajowo 460 – 600 gr i 2-5% alkoholu i rekordowe 900 g na litr oraz praktyczny brak fermentacji)

Według mnie stara nomenklatura była jasna, czytelna i potrafiła sklasyfikować poszczególne etykiety. Jednakże w roku 2013 nadeszła duża zmiana regulacji, która najbardziej namieszała w głowie tokajskim winiarzom. Zlikwidowane zostały 3 i 4 puttony oraz Aszú Eszencja.

Według nowych wytycznych otrzymaliśmy:

  • Aszú – zawartość cukru powyżej 120 g/l
  • Aszú 5 – puttonyos – zawartość cukru od 120 do 150 g/l oznacza to, iż winiarz może nazwać wino po prostu aszú, lecz również aszú 5 puttonyos
  • Aszú 6 – puttonyos – zawartość cukru od 150 do 180 g/l, lecz duża większość winiarzy sygnuje tą etykietą wina dawniej sklasyfikowane jako Aszú Eszencja
  • Eszencja – zawartość cukru powyżej 450 g/l

W nowych regulacjach usunięto aszú 3 i 4 puttonyos, klasyfikując je do miana słodkich samorodnych, a Aszú Eszencja przestała istnieć.

 

źródło: bestbuyliquors.com

Powróćmy jednak do Royal Tokaji, który ze swoim areałem 107 hektarów oraz roczną produkcją, oscylującą na poziomie 400.000 butelek, wytwarza łącznie 11 etykiet. Można wśród nich znaleźć wytrawnego Furminta, Muscata, kupaży późnego zbioru, Aszú w wersjach 5 i 6 puttonowych również z pojedynczych parceli oraz Eszencję.

Royal Tokaji 6 Puttonyos Aszú 2013 to jedna z najnowszych etykiet tej winnicy, która od niedawna dostępna jest na naszym rynku. I to nie tylko w sklepach specjalistycznych, a również w ofercie internetowej jednej z sieci marketów, nad której paletą i oceną win czuwają Richard Bampfield (Master of Wine) oraz Michał Jancik (Sommelier Stowarzyszenia Sommelierów Polskich). Eksperci ocenili to wino na 96 punktów (w skali 95-100 – wino wybitne pod każdym względem) i jest to najwyższa ocena wina z całej oferty.

Wino to powstało w bardzo dobrym (jak nie najlepszym w Royal Tokaji) roczniku 2013. Zima była wtedy łagodna, wiosna dość deszczowa, a lato natomiast gorące. Po ręcznych zbiorach jagody aszú były winifikowane w winie bazowym przez dwa dni, nadając całości idealną równowagę. Wino następnie spędziło 30 miesięcy w 300-500 litrowych beczkach z dębu węgierskiego (z lasu Zemplen) w tufowych piwnicach. Warto przy tym wspomnieć, iż wina były poddane winifikacji oraz starzeniu osobno, a następnie zabutelkowane jako Aszú z pojedynczych winnic oraz zmieszane do produkcji „Gold Label”.

Elegancka i czysta etykieta okalana złotym otokiem jest zarezerwowana dla 6 puttonowych aszú. Wino o złocistej i słonecznej barwie charakteryzuje się bogatym i świeżym, owocowo-miodowym nosem namaszczonym aromatami owoców cytrusowych, brzoskwini, moreli, orzechów oraz przypraw korzennych. W ustach wspaniale skoncentrowane i zbalansowane, łączące ogromną słodycz (188,3 g/l) wraz z wyraźną kwasowością (8,1 g/l). Choć kwasowości pragnęłoby się trochę więcej, to mimo to jest zachowana równowaga. Na podniebieniu odczujemy suszone brzoskwinie, migdały i wanilię, napiętnowane miodowymi smakami oraz długim, wspaniałym finiszem.

Wino to wspaniale degustuje się solo, jednakże równie dobrze pasować będzie do dojrzewających serów, foie gras, grasicy oraz tiramisu i crème brulee.

A dlaczego pisałem powyżej o winie z linii marketowej? Dlatego że uważam, iż jest to jedna z najlepszych propozycji tego segmentu. Za 124,99 zł dostaniecie naprawdę godnego przedstawiciela aszú i to w sześciu puttonach. Za to samo wino na Węgrzech zapłacić trzeba w przeliczeniu około 150 zł, a w innych krajach w granicach 250-260 złotych. I jeszcze jedno… to wino posiada potencjał starzenia na trzy, cztery, a może i więcej dekad.

P.S. Jeżeli chcielibyście dowiedzieć się, gdzie można kupić Royal Tokaji 6 Puttonyos Aszú 2013, piszcie na olaf.kuziemka@exumag.com

Podziękowania za wsparcie merytoryczne dla Michała Kissa (www.niewinnepodroze.pl)

Autor artykułu
More from Olaf Kuziemka

GAMBERO ROSSO – Vini d’Italia Tour 2016/17

To już ósmy raz, kiedy Czerwona Krewetka (Gambero Rosso) odwiedziła w zeszłym...
Czytaj wiecej